ill titleCodzienne obowizki
PRODUKCJA ROLNA I KIERUNKI UPRAW

Ludno?? Hanaczowa zajmowa?a si? w 99% rolnictwem. Rodzin ?ydowskich tutaj nie wliczono. Pod wzgl?dem produkcji rolnej stwierdzi? nale?y, ?e by?a to produkcja wielokierunkowa, podobnie jak w ca?ym regionie. Gospodarstw o okre?lonej specjalizacji nie by?o. W typowym gospodarstwie rodzinnym uprawiano cztery podstawowe gatunki zb??, tj.: pszenic?, ?yto, owies i j?czmie?, a tak?e gryk?, zwan? "hreczk?", proso oraz kukurydz? na ziarno. Warto tutaj doda?, ?e kukurydza, ze wzgl?du na du?? zawarto?? bia?ka i t?uszczu stanowi?a wysoko cenione po?ywienie. Ziarno kukurydzy zadawano te? trzodzie chlewnej, drobiu a czasem nawet koniom, Z ro?lin str?czkowych uprawiano fasol? (oko?o 6 odmian) oraz groch ogrodowy i polny.


Z ro?lin oleistych uprawiano konopie, s?onecznik i mak. Ta ostatnia ro?lina uprawiana by?a nie dla oleju. Mak u?ywano do wypiek?w domowych oraz poprawienia smaku niekt?rych potraw. Nie uprawiano takich ro?lin oleistych, jak: rzepak i len. Do dzisiaj pozostanie chyba tajemnic?, dlaczego tak uniwersalna ro?lina, jak? jest len - nie znalaz?a uznania w oczach hanaczowskich gospody?. Z ro?lin okopowych uprawiano przede wszystkim ziemniaki, kt?re jak wiadomo, stanowi?y podstaw? wy?ywienia dla ludzi, a tak?e w pewnym stopniu dla byd?a, trzody chlewnej i drobiu. Uprawiano buraki pastewne i niekiedy rzep?, jako poplon. Je?eli chodzi o ogrodnictwo, to przewa?nie przy ka?dym gospodarstwie by? niedu?y warzywnik. Uprawiano w nim cebul?, czosnek, marchew, pietruszk?, buraki ?wik?owe. Zacz?to wprowadza? pomidory. Nie znano takich warzyw, jak: kalafior, por, seler, fasola szparagowa. Na pasz? dla byd?a uprawiano koniczyn? rzadziej lucern? i wyk?. Do u?ytk?w zielonych nale?a?y ??ki i pastwiska. ??ki stanowi?y z regu?y w?asno?? indywidualnych rolnik?w, za wyj?tkiem ??ki folwarcznej, obok przysi??ka Podkamienna. Pastwiska stanowi?y w?asno?? gromadzk?. Do wypasania byd?a s?u?y?y pastwiska, miedze, rowy przydro?ne, a nawet sady i pastwiska przydomowe. Po zebraniu drugiego pokosu traw (otawy) wypasano byd?o na wszystkich ??kach. Zwyczaj ten datuje si? od bardzo dawna. ??k w zasadzie nie nawo?ono. Czasem wywieziono troch? kompostu na ??ki ko?o Siedlisk, gdzie ros?a - jak m?wiono - "s?odka trawa". Trawy na niekt?rych ??kach, gdzie przewa?a?y takie ro?liny, jak: skrzyp czy osoka, nie nadawa?y si? w?a?ciwie dla byd?a, gdy? mleko po takiej karmie nie mo?na by?o spodziewa?. Takie siano skarmiano ko?mi w okresie zimy. Dobra jako?ciowo trawa by?a na ??kach po?o?onych przy potokach, gdy? nawo?enie tych ??k odbywa?o si? w spos?b niejako naturalny, tj. przez naniesienie mu??w, podczas powodzi. Dla byd?a, zw?aszcza mlecznego podstawow? pasz? by?a koniczyna, ziemniaki i buraki, dobre siano, a tak?e s?oma rozdrobniona na sieczk?. W miejsce starych drzew, sadzono drzewka o szlachetnych odmianach. Znika?y wi?c jab?onie i grusze o ma?o warto?ciowych owocach. Na ich miejsce zacz??y ju? owocowa? m?ode sady o dorodnych owocach. We wsi nie by?o te? p??dzikich ?liw. Ros?y natomiast ?liwy z odmiany w?gierek, kt?rych owoce by?y bardzo cenione i dzi?ki swym walorom smakowym, by?y poszukiwane na rynku. Mniej by?o drzew wi?niowych, a ju? zupe?nie ma?o czere?ni, bo uwa?ano, ?e zajmuj? du?o miejsca w sadzie, a korzy?? z nich niewielka. Krzew?w owocowych, jak: agrest i porzeczki hodowano bardzo ma?o. Du?a, w stosunku do posiadanej ziemi by?a hodowla zwierz?t domowych. Opr?cz koni, byd?a, trzody chlewnej - hodowano tak?e dr?b, jak: kury, kaczki, g?si i indyki, a nawet i ?ab?dzie. Owiec i k?z nie hodowano. Hodowl? kr?lik?w zajmowa?y si? dzieci. Kr?liki by?y na p?? dzikie. Przebywa?y w stajniach i oborach, nikt ich nie karmi?, na widok cz?owieka ucieka?y do nor.

STRUKTURA GOSPODARSTW ORAZ POG?OWIE KONI I BYD?A

G??wnym pomocnikiem cz?owieka, z po?r?d wszystkich zwierz?t, by? ko?. Stanowi? on jedyn? si?? poci?gow?. Bez tego zwierz?cia, nie mo?na by?o sobie wyobrazi? pracy rolnika. I cho?by najwi?kszy ekonomista obliczy?, ?e w Hanaczowie o po?ow? koni by?o za du?o, nie mia?by racji. Bo cho? ka?dy prawdziwy rolnik czuje sentyment do tego szlachetnego zwierz?cia, zdaj?c sobie jednak spraw?, ?e w hanaczowskich warunkach bez koni gospodarstwa prowadzi? nie mo?na M?wimy tu o gospodarstwach, kt?rych powierzchnia grunt?w uzasadnia? potrzeb? posiadania koni. Liczba koni (bez ?rebi?t) z wy??czeniem folwarku, wynosi?a dok?adnie 200 szt. Z tej ilo?ci 92 gospodarstwa posiada?y po jednym koniu, za? 54 gospodarstwa - po dwa konie. Rasa koni nie by?a nam dok?adnie znana. M?wiono, ?e wi?ksze konie- to rasa podolska, a mniejsze - to rasa huculska. O koniach tych powiedzie? mo?na, ?e ich cech? wsp?ln? by?a nie tylko znaczna si?a poci?gowa, ale te? du?a wytrwa?o?? i szybko?? przy lekkich zaprz?gach. Zaprz?g?w jednokonnych we wsi nie by?o. Ka?dy w?z ch?opski ci?gni?ty by? przez par? koni. Gospodarze posiadaj?cy mniej wi?cej jednakow? ilo?? ziemi, stosowali tzw. sprz??aj. Obsada koni wynosi?a w gospodarstwach ch?opskich na 100 morg?w - 14 koni, tj. 1 ko? na 7 morg?w. Na folwarku by?o 7 par koni. Pog?owie byd?a szacujemy na 380 szt., w tym: 3 buhaje . Nie ujmowali?my byd?a w folwarku, w kt?rym stado liczy?o oko?o 70 szt. Nie policzyli?my te? ja?owizny i ciel?t. Czym krowa jest dla rodziny wiejskiej, wiedz? chyba wszyscy mieszka?cy wsi. Nie b?dzie chyba przesad? je?li powiemy, ?e krowa by?a g??wn? ?ywicielk? rodziny bynajmniej nie w przeno?ni, lecz w sensie dos?ownym.

SEZONOWO?? PRAC POLOWYCH, DOMOWYCH I INNYCH

W przekroju, ca?ego roku praca na wsi nie ustawa?a nigdy. Wyst?powa?y tylko spi?trzenia rob?t lub pewne luzy. W opisywaniu tego swoistego "kalendarza rob?t", rozpoczniemy znowu od wiosny. Pocz?wszy od m-ca marca, przewa?nie do drugiej po?owy, przygotowywano si? do prac wiosennych. Przed p?j?ciem w pole, wykonywano roboty domowe, jak: odwalanie zagat (ogacenie), bielenie ?cian dom?w wapnem lub specjaln? bia?? glink? z Borszczowa. Obcinano zesch?e ga??zie z drzew owocowych. R?ni?to na kawa?ki i r?bano drewno, przywiezione podczas zimy z lasu. W m-cu kwietniu przyst?powano do wywo?enia obornika pod ziemniaki, buraki, kukurydz? i siew?w wiosennych. W dalszych dniach m-ca kwietnia sadzono ziemniaki, wysiewano buraki, kukurydz?, sadzono fasol?. Kwiecie? by? miesi?cem siew?w. W m-cu maju, spora cz??? gospodarzy zajmowa?a si? wyw?zk? drewna z lasu dla swoich potrzeb i dla cel?w zarobkowych, wywo??c drewno zakupione przez kupc?w ?ydowskich do oddalonej oko?o 5 km stacji Krosienko- Zaciemne. W okresie tym odrabiano szarwark. Kobiety w tym czasie mia?y ju? pe?ne r?ce roboty przy pieleniu zb??, przewa?nie jarych, gdy? bez tych zabieg?w chwasty pieni?yby si? wszechw?adnie. By? to zreszt? jedyny spos?b zwalczania chwast?w. Ponadto kobiety zaj?te by?y z?ynaniem pszenicy ozimej, w celu zabezpieczenia przed wyl?ganiem. ?ci?te "pi?ra" by?y doskona?? pasz? dla byd?a. Oczywi?cie nie ?cinano ca?ych zagon?w, lecz tylko w miejscach, gdzie pszenica nazbyt wybuja?a. Dla byd?a i koni by? to okres przechodzenia na pasz? zielon?. Biedniejsi mieszka?cy wsi, zar?wno m??czy?ni, jak i kobiety przynosi?y traw? z lasu 1 raz lub 2-razy dziennie z odleg?o?ci od 2-3 km. Miesi?c czerwiec by? nie tylko gor?cy pod wzgl?dem temperatury lecz tak?e od nasilenia prac polowych. Ko?czono wi?c po?piesznie piel?gnacj? (pielenie) okopowych i kukurydzy, by od drugiej po?owy miesi?ca przyst?pi? do sianokos?w. Przy sianokosach byli zatrudnieni zar?wno m??czy?ni, jak i kobiety. Rano, ze ?witem, kosiarze wychodzili na ??ki i kosili, a? do wyschni?cia rosy. Koszono te? w popo?udniowej porze dnia. Do koszenia wynajmowano kosiarzy, za odrobek lub za pieni?dze. Poniewa? koszenie trawy by?o najci??sz? prac? polow?, dni?wk? obliczano podw?jnie. By? to swojego rodzaju akord. Np. za koszenie ??ki od godziny 4-tej do godz, 8-mej p?acono tyle samo, co za ca?? dni?wk? w innych pracach polowych. Skoro ju? jeste?my przy dni?wkach., warto tutaj wyja?ni?, ?e dni?wk? obliczano nie za 8 godzin, lecz trwa?a ona, w zale?no?ci od pory roku, od 10-12 godzin w okresach wiosenno-letnich i od 8-10 godzin w okresie jesiennym. R??na te? by?a p?aca za okre?lone dni?wki. Przerw? od sianokos?w do ?niw wykorzystywano na roboty drogowe w ramach szarwarku oraz -wyw?zk? drewna z lasu. ?niwa - zale?a?o to od warunk?w pogodowych - rozpoczynano pomi?dzy drug? a trzeci? dekad? m-ca lipca. By? to okres najci??szych prac w ?yciu rolnika, przy czym jako z?agodzenie tego olbrzymiego trudu, by?a satysfakcja z zako?czenia pewnego zasadniczego cyklu produkcji w postaci zwiezionego zbo?a do brog?w i stod??, I chocia? do otrzymania produktu ko?cowego by?o jeszcze do?? daleko - zako?czenie prac ?niwnych mo?na by?o zako?czy? "?wi?tem plon?w", tj. do?ynkami. ) Uroczysto?ci do?ynkowe odbywa?y si? w mie?cie powiatowym, w Przemy?lanach, Mia?y one jednak charakter ograniczony. Po zw?zce zbo?a przyst?powano do m??cki. Gdzie? od po?owy sierpnia w ca?ej wsi s?ycha? by?o rytmiczne ?upanie cep?w i charakterystyczny odg?os pracuj?cych m?ockarni r?cznych i kierat?w. Kobiety w tym czasie, chocia? uczestniczy?y w pewnym zakresie przy om?otach, zaj?te by?y "braniem" konopi, polegaj?cym na wybieraniu (selekcjonowaniu) pojedynczych ?odyg, w zale?no?ci od koloru i grubo?ci tej konopnej s?omy . Od odpowiedniej selekcji zale?a?a jako?? otrzymywanego w??kna, W tym czasie wykonywano te? podorywki, zwane tam "podk?adaniem". Na pocz?tku trzeciej dekady tego m-ca rozpoczyna?y si? znowu sianokosy. By? to zbi?r drugiego pokosu, zwanego otaw?. Prace przy otawie nie by?y ju? tak uci??liwe, chocia?by ze wzgl?du na mniejsze upa?y. Pod koniec sierpnia wybierano reszt? konopi zwanych "g?owaczarna", m??cono je w specjalny spos?b i umieszczano w potokach do moczenia. Siano te? ?yto. Miesi?c wrzesie? by? r?wnie? miesi?cem pracowitym. Rozpoczyna? si? zbiorem owoc?w i kukurydzy. Dalsza kolejno?? - to kopanie ziemniak?w, wykopki wykonywano za pomoc? motyk dwuz?bnych, zwanych "gracami", Nigdzie nie stosowano szpadli lub wide?, jak to mia?o miejsce w innych wsiach, ani te? ziemniak?w nie wyorywano, Pod koniec miesi?ca siano pszenic?, suszono konopie, wydobyte z wody. W pa?dzierniku koszono m?od? koniczyn? "?cierniank?", zwo?ono reszt? p?od?w i pod koniec wykonywano orki zimowe w ostr? skib?. W miesi?cu tym, ju? typowo jesiennym, wyst?powa? prawie zawsze okres pi?knej, letniej pogody, zwany "babim latem". Okres ten, kobiety wiejskie wykorzystywa?y na mi?dlenie konopi. Praca ta polega?a na oddzieleniu zdrewnia?ych cz??ci ?odyg od w??kna, za pomoc? mi?dlic, zwanych, "terlicami". Mi?dlenia wymaga?o du?ej wprawy i wysi?ku. Miesi?ce zimowe, od grudnia pocz?wszy, nie by?y odpoczynkiem dla wi?kszo?ci mieszka?c?w wsi, jakby to si? pozornie wydawa?o. Kobiety, opr?cz swych codziennych zaj??, jak: gotowanie posi?k?w, sprz?tanie, reperacja odzie?y, pranie itp. prawie przez ca?y okres zimy zaj?te by?y po kilka godzin dziennie prz?dkami. Z w??kien konopnych, nawini?tych na tzw, kadzielnic? prz?dzono bardzo cienkie, lecz niezwykle mocne nici. M??czy?ni, w tym czasie m??cili pozosta?? cz??? zbo?a, wystawiaj?c na mr?z snopki (przemarzni?te lepiej puszcza?o). M?ocka w okresie zimowym odbywa?a si? przewa?nie za pomoc? cep?w. Robiono te?. tzw. "oko?oty" ze s?omy ?ytniej. By? to "materia?" do pokrywania lub ?atania s?omianych dach?w. Gospodarze maj?cy konie, zaj?ci byli wyw?zk? pni drzewnych "kloc?w" do tartaku a biedniejsi - zaj?ci byli przy wyr?bie lasu. Nie mo?na te? pomin?? faktu, ?e kobiety hanaczowskie i nie tylko one, mia?y codzienn?, nieustaj?c? har?wk? w prowadzenia, gospodarstwa domowego. Chcemy tutaj pomin?? "wyliczank?" i ustosunkowa? si? do tego w spos?b bardziej og?lny. Wiadomo, ?e ?adna z gospody? wiejskich nie posiada?a sprz?tu gospodarstwa domowego, u?atwiaj?cego prac?. Nie posiada?a te? dostatecznej ilo?ci ?rodk?w pior?cych, a bielizna (u os?b starszych zgrzebna) brudzi?a si? szybko. By?o, nie lada sztuk?, zabrudzon? i przepocon? bielizn?, przy odrobinie myd?a, doprowadzi? do ?nie?nej bia?o?ci. Chleb wypiekano w ka?dym domu. Przyrz?dzanie .niekt?rych potraw, cz?sto spo?ywanych, poch?ania?o gospodyniom wiejskim du?o czasu. Gdyby kto? kaza? gospodyniom wiejskim prowadzi? "dzienniczek czynno?ci", jak to by?o kiedy? modne w biurach, to w ci?gu roku powsta?oby opas?e tomisko.

MASZYNY, SPRZ?T I NARZ?DZIA ROLNICZE


Prace polowe wykonywano niezwykle prostymi narz?dziami, za pomoc? energii zwierz?t poci?gowych, tj. koni i ci??k? prac? ludzk?. O ?adnej mechanizacji nie mog?o by? mowy. Bez energii ludzi i koni - poruszane by?y tylko m?yny wodne. Zaczniemy wi?c od podstawowego ?rodka transportowego, tj. woz?w i sa?. Wozy konne wykonywane by?y przez miejscowych rzemie?lnik?w. By?y one lekkie i bardzo mocne. Dopuszczalna ?adowno?? - do 1 tony przy g?adkiej i ubitej drodze. W okresie zimowym stosowano lekkie sanie jednocz?onowe. Wozy by?y przewidziane na par? koni. I zale?no?ci od rodzaju transportu, stosowano kilka rodzaj?w drabin, jak: gnojnice, drabiny ?rednie, drabiny snopowe oraz skrzynie na ziemniaki. Wozy konne i sanie - to jedyne ?rodki transportowe, w gospodarstwach ch?opskich pos?ugiwano si? nimi powszechnie. Nikt na wsi nie widzia?, ?eby nawet najbiedniejszy jej mieszkaniec, znosi? swoje plony na plecach lub zwozi? taczkami. P?ugi by?y jednoskibowe drewniane z okuciem, odk?adnic? i lemieszem z ?elaza, z przyczepnymi k??kami, na kt?rych opiera? si? prz?d p?uga. Brony by?y drewniane, z ?elaznymi z?bami. Rol? kultywatora spe?nia?o rad?o, wykonane z drewna z ?elaznymi z?bami lecz nie spr??ynuj?cymi. Bronka (opielacz) i p?u?ek (obsypnik) by?y wykonane z drewna i ?elaza. Z m?ockarni korzystali bogatsi i ?rednio zamo?ni gospodarze. By?a ona wypo?yczana na 1 - 2 dni. Wraz z m?ockarni? przywo?ono tak?e m?ynek, gdy? nie by?o innej mo?liwo?ci oczy?ci? wi?kszej ilo?ci wym??conego zbo?a.

CZY WIE? MOG?A WY?YWI? SI? SAMA?- SPOS?B ?YWIENIA


Z poprzednich kart wyczyta? by?o mo?na, ?e w ch?opskim w?adaniu by?o oko?o 1.400 morg?w ziemi i tyle?, mniej wi?cej, by?o ludno?ci. Wyliczy? zatem ?atwo, ?e na 1 mieszka?ca przypada? 1 morga ziemi, tj. oko?o 0,56 ha. Ponawiamy zatem pytanie, czy wie? mog?a wy?ywi? si? sama i czy nie trzeba by?o dokupywa? produkt?w spo?ywczych z s?siednich wsi lub przywozi? z miasta? Dzi?ki naturalnej urodzajno?ci tamtejszych gleb (kl. od I-III), wi?kszo?? mieszka?c?w wsi mia?a zapewnione wzgl?dnie godziwe warunki bytowania. Biedniejsi mieszka?cy, stanowi?cy oko?o 1/3 og??u, zmuszeni byli szuka? zarobku, gdziekolwiek i kiedykolwiek. Posiadane przez nich p?achetki ziemi, aczkolwiek bardzo urodzajnej, mog?y ich wprawdzie, jako tako, wy?ywi?, ale ?rodki pieni??ne na zakup niezb?dnych artyku??w przemys?owych musia?y pochodzi? z pracy zarobkowej. Zarobk?w nie szukano daleko, bo by?a zbyt du?a konkurencja na rynku pracy w og?le. Wynajmowano si? wi?c do ka?dej roboty, byle tylko zarobi? troch? zbo?a, ziemniak?w czy kilka z?otych. Stosunkowo do?? ch?onnym rynkiem pracy by? las. Przy wyr?bie lasu pracowa?o wielu mieszka?c?w i nie tylko z tej grupy posiadaczy - poni?ej 2-ch morg?w. W ten spos?b poziom bytowania jakby si? wyr?wnywa? i nie by? kra?cowo r??ny pomi?dzy zamo?niejszymi a ubo?szymi. Do w?asnego spo?ycia wie? pozostawia?a sobie wystarczaj?c? ilo?? podstawowych produkt?w rolnych, ale mia?a te? i spore nadwy?ki. Wywo?ono na sprzeda? pszenic?, ziemniaki, kapust?, buraki ?wik?owe. Sprzedawano, przewa?nie na miejscu, owoce na drzewach. Sprzedawano wreszcie krowy, nie nadaj?ce si? do chowu, ciel?ta, tuczniki, dr?b, mas?o, jaja. Z dalszej cz??ci opisu dowiemy si?, ?e we wsi by?o a? 6 sklepik?w, prowadz?cych tak?e bran?? spo?ywcz?, Co zatem ludzie w tych sklepach kupowali, skoro wyst?powa?y takie nadwy?ki. Ot?? kupowali: cukier, s?l, dro?d?e, ry?, oliw?, cukierki, ocet, proszki do pieczenia, w okresie postu - ?ledzie i rybki marynowane, zwane "moskalikami", itp. Nie kupowano natomiast tego wszystkiego, co ziemia hanaczowska mog?a urodzi?. Obcego, nieznaj?cego stosunk?w tamtejszych, nurtowa? by mog?o pytanie, skoro tyle sprzedawano, to musiano sobie odejmowa? od ust. By? mo?e. Ale Hanaczowiacy jedli, by mogli ?y? i pracowa? - i to do?? ci??ko, Nic ponadto. Osobnik?w z zaokr?glonymi brzuszkami, jako? we wsi nie by?o wida?. Podstaw? wy?ywienia wszystkich mieszka?c?w wsi, za wyj?tkiem rodzin ?ydowskich, stanowi?o mleko, jako produkt wyj?ciowy oraz chleb ?ytni pytlowany lub razowy. Mleko spo?ywano na ?wie?o lub zagotowane. Na mleku gotowano wiele posi?k?w, zar?wno z m?ki, jak i kasz. Robiono przetwory. Dop?ki ten podstawowy nabia? by? w spi?arni, gospodyni nie mia?a k?opotu z ugotowaniem posi?ku. Z innych produkt?w, najbardziej cenione by?y kasze, jak: gryczana, jaglana, kukurydziana i grysik pszenny. Kaszy j?czmiennej spo?ywano bardzo ma?o, p?atk?w owsianych nie znano wcale. Dalszym produktem spo?ywczym - by?a fasola. Znano kilka gatunk?w. Ziemniaki i kapusta uzupe?nia?y ten podstawowy koszyk produkt?w spo?ywczych. ) Podstawowe zbo?e, jakim by?a pszenica, nie stanowi?o w r?wnym stopniu podstawy wy?ywienia. Pszenic?, jako najdro?sz? ze wszystkiej zb??, przeznaczano do sprzeda?y. Dla siebie pozostawiano tyle, ile trzeba by?o na potrawy m?czne i do ?wi?tecznych wypiek?w domowych. Codziennym, podstawowym pokarmem, by? natomiast chleb ?ytni z bia?ej m?ki (pytlowany) lub razowy. Chleb ten nadawa? si? do ka?dej prawie potrawy i dawa? uczucie syto?ci, a trzeba pami?ta?, ?e system trawienny rolnik?w dzia?a? bez zarzutu. Podstawowym t?uszczem, by?a s?onina. Ten rodzaj t?uszczu mo?na by?o przechowywa? d?ugo, bez obawy zepsucia si?, po uprzednim zasoleniu lub uw?dzeniu. W okresie wiosenno - letnim, kiedy dojno?? kr?w by?a najwy?sza, potrawy by?y kraszone mas?em lub g?st? ?mietan?. W okresie Adwentu i wielkiego Postu, spo?ywano do?? cz?sto olej konopny. Czasami kupowano oliw? naturaln?. Podkre?li? tutaj nale?y, ?e pog?owie ?wi? by?o do?? du?e. Nie by?o chyba domu, ?eby nie chowano ?wi? (za wyj?tkiem rodzin ?ydowskich). Powa?n? pozycj? stanowi?y jaja kurze. Prawd? jest, ?e wi?ksz? cz??? jaj sprzedawano, lecz do dyspozycji gospody? te? troch? zosta?o. Nie mo?na pomin?? owoc?w, kt?rych w okresie letnim i jesiennym nie brakowa?o. Z tego obszernego zestawu produkt?w, gospodyni mog?a przyrz?dzi? wiele smacznych i po?ywnych potraw, zale?a?o to tylko od jej inwencji i pomys?owo?ci. Mi?sa i jego przetwor?w, spo?ywano bardzo ma?o. Dotyczy to tak?e najbardziej zamo?nych gospodarzy, Spos?b od?ywiania si? ludno?ci ?ydowskiej by? kra?cowo odmienny. Z kolei, nale?a?oby odpowiedzie? na pytanie, czy spos?b ?ywienia by? w?a?ciwy. Z tego, co wiemy z w?asnego do?wiadczenia, mo?emy odpowiedzie? twierdz?co. Potrawy by?y urozmaicone, spo?ywano je obficie, by?y one po?ywne, o czym ?wiadczy fakt, ?e po takim po?ywieniu ludzie mieli do?? si?y do wykonywania bardzo ci??kich rob?t, np. przy wyr?bie lasu. Chocia? woda, sama w sobie, nie by?a po?ywieniem - stanowi?a cz??? sk?adow? okre?lonych potraw. Dobra woda pitna w obr?bie samego gospodarstwa lub w jego pobli?u, by?a du?ym udogodnieniem dla kobiet, zajmuj?cych si? kuchni?. Wody wypijano du?o w upalne dni i zazwyczaj do pracy w polu nie brano czego? do zjedzenia lecz prawie zawsze mo?na by?o spotka? ?piesz?cych do pracy z dzbankami wody. Woda w Hanaczowie mia?a sw?j smak. Byli "smakosze", kt?rzy potrafili bezb??dnie okre?li?, z kt?rej studni woda pochodzi. Studni domowych, w obr?bie samych gospodarstw by?o - 48 szt. Studni publicznych by?o 9. Usytuowane one by?y na skraju gospodarstw, przewa?nie przy drogach. By?y to studnie p?ytkie, z kt?rych wytryskiwa?a ?r?dlana woda, a nadmiar jej wyp?ywa?, tworz?c po drodze sadzawki, s?u??ce do prania bielizny. Od wielu lat utar? si? taki zwyczaj, ?e z jednej studni, znajduj?cej w obr?bie gospodarstwa, korzysta?o kilka rodzin z najbli?szego s?siedztwa. codziennie
Dodane przez piotrwojtowicz dnia sierpie 24 2009 09:50:25
3 Komentarzy · 16265 Czyta · Drukuj
ill titleKomentarze
lafseo dnia grudzie 23 2014 07:30:52
?redni fenotyp zbierania gamodemes jest mniejsza ni? panmictic orygina?u, kt?ry jest znany jako depresji wsobnej. Jest bardzo wa?ne, aby zauwa?y?, ?e niekt?re linie dyspersji b?dzie wy?sza od panmictic orygina?u, a niekt?re b?d? si? same, a cz??? b?dzie gorsza.
dentistry personal statements
d449247 dnia stycze 06 2015 06:39:01
benshen
jordan 11 gamma blue
hollister kids
abercrombie
ray ban sunglasses outlet
hollister co
toms promo code
burberry scarf
christian louboutin outlet
coach outlet online
timberland uk
louis vuitton handbags
ray ban glasses
ugg boots
cheap nfl jerseys
ray ban aviators
abercrombie outlet
jordan 11
coach factory outlet
timberland pro
adidas shoes
canada goose outlet
marc jacobs
mont blanc pen
louis vuitton outlet
coach factory outlet online
toms shoes
canada goose jackets
louis vuitton
michael kors
gucci outlet
mont blanc
jordan retro 11
abercrombie kids
canada goose
hollister clothing store
christian louboutin sale
toms wedges
true religion
abercrombie & fitch
michael kors outlet online
polo ralph lauren home
ugg australia
oakley sunglasses outlet
moncler jackets
true religion
ugg outlet
red bottoms
gucci shoes
black timberland boots
true religion jeans
oakley sunglasses wholesale
canada goose
ray ban wayfarer
michael kors outlet
michael kors
canada goose outlet
oakley sunglasses wholesale
lululemon
abercrombie store
louis vuitton handbags
michael kors outlet online
coach factory
adidas outlet
christian louboutin sale
ugg boots
uggs outlet
michael kors outlet
louis vuitton outlet
uggs for men
replica watches
retro 11
cheap oakleys
burberry handbags
true religion
oakley vault
louis vuitton handbags
beats studio
cheap uggs
michael kors
christian louboutin
timberland outlet
kors outlet
hollister
louis vuitton outlet
abercrombie and fitch
hermes birkin
fitflops
burberry bags
ralph lauren outlet
mont blanc pen
celine outlet
christian louboutin sale
guess outlet
jordan 11 infrared low
marc jacobs
north face outlet
true religion
abercrombie & fitchfitch
michael kors outlet online
adidas wings
abercrombie
jordan 3
black timberland boots
mont blanc mountain
canada?goose?outlet
timberland outlet
canada goose
rayban sunglasses
uggs outlet
jordan 13
tods outlet store
fitflop shoes
jordan 11 low
timberland boots
ugg australia
burberry sale
gucci handbags
ray ban outlet
uggs outlet
ugg boots
coco chanel
burberry outlet online
canada goose
christian louboutin shoes
michael kors outlet online sale
michael kors outlet online sale
true religion outlet
coach factory outlet
toms shoes
polo ralph lauren
timberland outlet
coach outlet store online
burberry outlet online
air jordans
ugg slippers
polo ralph lauren
fitflops outlet
tory burch outlet online
michael kors outlet online
kevin durant shoes
louis vuitton outlet online
oakley sunglasses cheap
canada goose jackets
christian louboutin outlet
coach factory outlet
canada goose outlet
oakley sunglasses
fake watches
true religion outlet
louis vuitton handbags
fitflop shoes
canada goose
coach outlet store online
burberry outlet online
christian louboutin
timberland canada
timberland boots
ugg outlet
timberland boots
burberry bags
christian louboutin outlet
white timberland boots
canada goose jackets
coach outlet
beats solo
adidas running shoes
ugg boots
abercrombie store
jordan retro
canada?goose
retro jordans
chanel outlet online
knockoff watches
tory burch outlet online
hollister jeans
burberry bags
true religion sale
coach factory
supra shoes
louis vuitton
timberland uk
uggs on sale
nike outlet stores
ralph lauren
abercrombie and fitch
white timberland boots
cheap nfl jerseys
polo outlet
fitflops clearance
ralph lauren polo shirts
red timberland boots
chanel outlet
ugg boots sale
michael kors handbags
canada goose jacket
burberry sale
tory burch handbags
christian louboutin sale
michael kors uk
oakley outlet
mont blanc legend
canada?goose?outlet
lv outlet
abercrombie outlet
cheap uggs
kors outlet
moncler
timberland canada
coach outlet online
jordan 13
tods outlet
louis vuitton outlet stors
cheap lululemon
air jordan 11
ugg sale
oakley sunglasses
ugg boots sale
christian louboutin shoes
michael kors
cheap jordans
gucci outlet
chanel bags
www.louisvuitton.com
abercrombie
abercrombie
canada goose jackets
tods sale
kate spade outlet
hollister clothing
adidas outlet store
jordan 6
michael kors handbags
timberlands
oakley sunglasses wholesale
beats headphones
uggs outlet
coach outlet store online
louboutin
p90x workouts
coach factory outlet
uggs for men
uggs outlet
chanel bags
toms promo code
black timberland boots
oakley vault
lebron james shoes
louis vuitton online shop
canada goose jackets
michael kors outlet
burberry handbags
gucci shoes
jordan 8
timberlands
michael kors handbags
true religion sale
ugg boots
oakley sunglasses wholesale
hollister clothing
true religion kids
ugg boots
louis vuitton
insanity workout
mont blanc pens
ralph lauren uk
timberland uk
rayban sunglasses
michael kors
marc jacobs handbags
tory burch outlet
ray ban wayfarer
louis vuitton
abercrombie fitch
ralph lauren outlet
louis vuitton outlet
coach factory store online
toms outlet
cheap nfl jerseys
jeremy scott adidas
hollister kids
kobe bryant shoes
louis vuitton handbags
oakley sunglasses
dior handbags
toms shoes
louis vuitton outlet
nike shoes
kate spade
jordan 11s
coach outlet
prada shoes
cheap jerseys
polo ralph lauren
burberry outlet online
coach outlet
ray bans
hollister clothing store
christian louboutin sale
michael kors outlet
chanel handbags
jordan 11 columbia
michael kors outlet
yoga pants
louis vuitton
ugg boots
ugg boots outlet
ugg boots
louis vuitton outlet
the north face
oakley sunglasses
burberry scarf
celine outlet
oakley sunglasses cheap
chanel
chanel bags
burberry scarf
timberland
burberry
coach outlet
burberry outlet
canada goose
ugg outlet
tods shoes
michael kors
concord 11
tory burch shoes
tods shoes outlet
imitation watches
coach factory outlet
coach outlet store online
football jerseys
abercrombie
ray ban sunglass
burberry outlet
coach outlet
michael kors outlet online sale
burberry outlet
moncler outlet
uggs outlet
true religion sale
ghd hair strighteners
ugg australia
belstaff
louis vuitton outlet
ugg boots
red timberland boots
ugg australia
abercrombie
louis vuitton handbags
rolex watches outlet
jordan concords
gucci bags
michael kors handbags
copy watches
michael kors outlet
michael kors outlet
rayban sunglasses outlet
michael kors
uggs on sale
cheap ugg
tory burch outlet
tory burch outlet
louis vuitton outlet
louis vuitton handbags
ray ban outlet
tory burch outlet online
tory burch shoes
kobe shoes
michael kors outlet
uggs for men
beats by dr dre
hollister
ugg boots clearance
oakley sunglasses wholesale
coach factory outlet
replica rolex watches
canada goose outlet
timberland boat shoes
timberland earthkeepers
burberry handbags
michael kors outlet online
canada goose jackets
lebron james shoes
ugg outlet
chanel handbags
burberry outlet
gucci shoes
cheap uggs
christian louboutin sale
burberry outlet
tory burch outlet
michael kors outlet
abercrombie store
true religion sale
louis vuitton outlet
christian louboutin
chanel handbags
ray ban sunglasses
abercrombie & fitch new york
hollister clothing store
louis vuitton
burberry outlet online
coach factory outlet
coach outlet store online
cheap uggs
michael kors outlet online
chi flat iron
michael kors outlet online sale
ray bans
burberry sale
burberry outlet online
louis vuitton
red christian louboutin
burberry handbags
christian louboutin outlet
burberry outlet
hollister clothing
burberry outlet
fitflop footwear
mont blanc
concords 11
polo outlet
hogan shoes
cheap toms
ray ban sunglasses
hollister outlet
tory burch sale
retro 11
jordan shoes
tory burch outlet online
ugg sale
louis vuitton handbags
burberry bags
bottega veneta outlet
cheap beats bydre
red bottom shoes
cheap oakley sunglasses
jordan 11
gucci belts
abercrombie
timberland uk
fendi outlet
uggs outlet
toms outlet
cheap jerseys
tory burch flats
timberland boots
canada goose sale
cheap jerseys
chanel online shop
true religion jeans
ugg boots
air jordan 11
toms canada
gucci outlet
ugg outlet
toms
belstaff outlet
hollister co
tory burch
coach outlet store online
ugg outlet
ugg outlet
coach outlet
discount oakley sunglasses
www.louisvuitton.com
coach factory online
burberry outlet
burberry sale
moncler jackets
louis vuitton
hollister clothing
ralph lauren outlet
ugg boots outlet
rayban sunglass
louis vuitton
ugg boots
coach outlet store online
chanel outlet
jordan 4
michael kors outlet online
kiyouminss dnia kwiecie 23 2015 04:50:54
burberry,burberry outlet,burberry outlet online,burberry factory outlet,burberry sale,burberry handbags,
oakley sunglasses,cheap oakley,cheap oakley sunglasses,oakley sunglasses cheap,oakley outlet,oakley sunglasses outlet,oakley vault,oakleys,oakley.com,sunglasses outlet,cheap sunglasses,oakley prescription glasses,fake oakleys,oakley glasses,oakley store,fake oakley,oakley sale,cheap oakleys,discount oakley sunglasses,
mac cosmetics uk,
oakley sunglasses,
beats by dre,
cheap jordans,
louboutin,louboutin pas cher,christian louboutin,louboutin chaussures,louboutin soldes,chaussure louboutin,chaussures louboutin,chaussure louboutin pas cher,louboutin france,
air jordan,jordan shoes,cheap jordans,air jordans,jordan retro,air jordan shoes,jordans,jordan 11,jordan xx9,jordan 6,new jordans,retro jordans,jordan retro 11,jordan 5,air jordan 11,jordans for sale,jordan 4,jordan 1,jordan future,jordan 3,jordan 12,michael jordan shoes,air jordan retro,
air max 95,nike air max 95,air max 90,nike air max 90,air max 2015,nike air max,air max,nike air max 2015,airmax,
jerseys from china,
air max 90,
lebron james shoes,
converse sale,
new balance football boots,
nike air force,air force,nike air force 1,nike air force one,air force one nike,air force 1,air force one,
mac make up,
coach outlet,coach outlet store,coach outlet store online,coach outlet stores,coach factory outlet,coach factory,coach factory online,coach factory outlet online,coach outlet online,
ralph lauren outlet,ralph lauren outlet online,polo ralph lauren outlet,polo ralph lauren outlet online,polo ralph lauren,ralph lauren,polo ralph,polo shirts,ralphlauren.com,polo outlet,ralph lauren polo,
oakley sunglass,
Cheap Jordans,Cheap Jordan Shoes,Cheap Air Max,Cheap Free Run Shoes,nike shoes,nike outlet,nike factory,nike store,nike factory outlet,nike outlet store,cheap nike shoes,nike sneakers,
cartier love bracelet,
michael kors,sac michael kors,michael kors sac,michael kors pas cher,sac michael kors pas cher,michael kors france,
air jordans,
adidas originals,
mac cosmetics uk,
tods shoes,
burberry,
ferragamo,
nike shoes,
salomon shoes,
chanel bags,chanel handbags,chanel sunglasses,chanel outlet,chanel purses,chanel handbags official site,
timberland boots uk,
timberland,
cheap jerseys,nfl jerseys,cheap nfl jerseys,jerseys from china,cheap jerseys from china,
gucci handbags,
NFL Jerseys,Nike NFL Jerseys,NBA Jerseys,Soccer Jersey,NHL Jerseys,Baseball Jerseys,Custom Jersey,Youth Jerseys,Women Jerseys,NCAA Jerseys,cheap jerseys,cheap nfl jerseys,basketball jerseys,jerseys,hockey jerseys,
flip flop,
cheap jordans,cheap jordan shoes,cheap jordan,cheap jordans for sale,jordans for cheap,jordan shoes,jordans,air jordan,jordan retro,jordan 11,jordan xx9,jordan 6,new jordans,air jordans,retro jordans,jordan retro 11,jordan 5,air jordan 11,jordans for sale,jordan 4,jordan 1,jordan future,jordan 3,jordan 12,michael jordan shoes,air jordan shoes,air jordan retro,
stuart weitzman,
adidas shoes,
louboutin uk,
air jordan,
sac michael kors,
dolce gabbana,
nike blazer,blazer nike,nike blazer pas cher,Chaussures Nike Blazer,Nike Blazer Femme,
lebron james shoes,
mizuno running shoes,
beats solo,
gucci shoes,
lebron james shoes,
chaussures louboutin,
lululemon uk,
fit flops,
yoga pants,lululemon,lululemon outlet,lululemon athletica,lululemon addict,lulu lemon,lulu.com,lululemon.com,
jordan retro,jordan shoes,air jordan,air jordans,retro jordans,air jordan retro,jordans,jordan 11,jordan xx9,jordan 6,new jordans,cheap jordans,jordan retro 11,jordan 5,air jordan 11,jordans for sale,jordan 4,jordan 1,jordan future,jordan 3,jordan 12,michael jordan shoes,air jordan shoes,
toms outlet,tom shoes,toms shoes outlet,tom shoes,toms wedges,cheap toms,toms.com,
Ray Ban Sunglasses,Ray Ban Outlet,Ray Ban Sale,Cheap Ray Bans,Cheap Ray Ban Sunglasses,ray ban sunglasses outlet,ray ban,rayban,ray bans,ray-ban,raybans,ray ban wayfarer,ray-ban sunglasses,raybans.com,rayban sunglasses,cheap ray ban,
yoga pants,
nike blazer,
michael kors outlet,
puma outlet,
ferragamo,salvatore ferragamo,ferragamo shoes,ferragamo outlet,salvatore ferragamo outlet,ferragamo belts,ferragamo belt,ferragamo outlet,
dansko outlet,
fendi belts,
adidas store,
jerseys from china,cheap jerseys from china,nfl jerseys,cheap jerseys,cheap nfl jerseys,jerseys,baseball jerseys,nba jerseys,hockey jerseys,basketball jerseys,
nike free 5.0,
true religion uk,
chanel bag,
cheap jerseys,
omega watches,omega watch,replica watches,rolex watches,replica omega watches,rolex,watches for men,watches for women,rolex watches for sale,rolex replica,rolex watch,cartier watches,rolex submariner,fake rolex,rolex replica watches,replica rolex,
beats by dre,beats headphones,beats audio,beats by dr dre,beats by dre headphones,dr dre,dre beats,beats by dr,dr dre beats,dre headphones,beats by dr. dre,cheap beats,
kobe 9 low,
kate spade uk,
north face outlet,the north face,north face,the north face outlet,north face jackets,north face jackets clearance,northface,
jordan retro,
burberry,
cheap nfl jerseys,
michael kors outlet,michael kors handbags,michael kors uk,michael kors,michael kors,michael kors bags,
air max 95,
chanel bags,
five finger shoes,
ray ban sunglasses,
burberry uk,
guess outlet,
nike free 5.0, nike free trainer 5.0,nike free run 5.0,free running 2,nike free run,nike free,free running,nike running shoes,nike free trainer,free runs,free run 5.0,
coach outlet store,
toms outlet,
north face outlet,
nike air force,
ralph lauren outlet,
kevin durant shoes,
omega watches,
air max 90,nike air max 90,air max 95,air max 2015,air max 1,nike air max,air max,nike air max 2015,airmax,
kobe shoes
ill titleDodaj komentarz
Zaloguj si, eby mc dodawa komentarze.
ill titleOceny
Dodawanie ocen dostpne tylko dla zalogowanych Uytkownikw.

Prosz si zalogowa lub zarejestrowa, eby mc dodawa oceny.

Brak ocen.
Uytkownikw Online
Goci Online: 3
Brak Uytkownikw Online

Zarejestrowanch Uzytkownikw: 774
Najnowszy Uytkownik: Travisker
Copyright bazylek© 2009