ill titleProlog
Prolog

W?adys?aw Kub?w "Terroryzm na Podolu Zachodnim"

Prosty lud polski i rusi?ski ?y? dot?d pospo?u od wiek?w, wsp?lnie znosi? trudy pa?szczyzny, i te po jej zniesieniu. Religia by?a jedna- katolicka, tylko obrz?dek r??ny, greckokatolicki dla Rusin?w i rzymskokatolicki dla Polak?w.
By?o ju? wtedy bardzo du?o mieszanych ma??e?stw polsko- rusi?skich. W jednej rodzinie i w jednym domu ?yli razem Polacy i Rusini. Bo gdy ojciec by? Rusinem a matka Polk?, to synowie z tego ma??e?stwa byli Rusinami a c?rki Polkami. I na odwr?t. St?d wzi??o si? owo powiedzenie, ?e granica mi?dzy Polakami i Ukrai?cami przebiega?a na tej ziemi przez ?o?e ma??e?skie.


Mimo przewagi ludno?ci rusi?skiej,od 1860 roku j?zykiem urz?dowym by? w Tarnopolszczy?nie, jak i w ca?ej Galicji Wschodniej, j?zyk polski, a nie ukrai?ski czy niemiecki. By?a to kwestia bardzo skomplikowana. Wsp??istnia?y bowiem obok siebie trzy j?zyki, trzy wyznania i trzy kultury. Za tubylc?w uwa?ali si? tu wszyscy -Polacy, Rusini i ?ydzi. W miastach przewa?ali Polacy i ?ydzi, po wsiach- Rusini. J?zyk ruski (ukrai?ski) u?ywany by? na wsi nie tylko przez ludno?? Rusi?sk?, ale tak?e przez licznych Polak?w. Odrodzenie ruchu narodowego na Podolu spowodowane zosta?o wprowadzeniem przez w?adze austriackie reform. Ograniczona zosta?a wszechw?adza w?a?cicieli d?br nad poddanymi ch?opami oraz powinno?ci pa?szczy?niane. Zaistnia?a mo?liwo?? wnoszenia przez ch?op?w skarg na pana do s?d?w, wprowadzono te? niezale?ny od pan?w samorz?d wiejski, zniesiono wym?g wyra?ania zgody przez pana na ma??e?stwo poddanego. Zniesiono wreszcie pa?szczyzn?. Reformy dotyczy?y tak?e ko?cio?a. Ko?ci?? greckokatolicki zosta? zr?wnany z ko?cio?em rzymskokatolickim. Powsta?y o?rodki my?li politycznej - polskie i ukrai?skie oraz organizacje: sp??dzielcze, o?wiatowe, kulturalne a tak?e na po?y wojskowe. Budz?cy si? ukrai?ski ruch narodowy oparty by? niemal wy??cznie na warstwie ch?opskiej. Rozwija? si? przede wszystkim w?r?d m?odzie?y i skierowany by? przeciw Polakom, kt?rzy w tym czasie nie uznawali narodowej odr?bno?ci Ukrai?c?w. W szko?ach i urz?dach panowa? j?zyk polski, a w?a?cicielami maj?tk?w ziemskich byli g??wnie Polacy. W p??niejszym czasie m?odzie? ukrai?ska uczy si? na uniwersytecie lwowskim, w ukrai?skich gimnazjach i szko?ach r??nego typu. We wsiach powstaje g?sta sie? czytelni "Pro?wita" i organizacje takie jak "?uh" "Soki?" Stri?ci" Z czasem kler greckokatolicki zasta? przez w?adze austriackie uprzywilejowany, aby m?g? parali?owa? wszelkie patriotyczne poczynania Polak?w, szczeg?lnie z warstw wy?szych, i przeciwstawia? ch?op?w ukrai?skich polskim w?a?cicielom ziemskim.

W pierwszym pokoleniu inteligencji ukrai?skiej pojawia si? moda na kozackie stroje, przywo?uje si? czasy wolnej kozackiej Ukrainy, ?piewa ukrai?skie dumki. M?odzie? wychowywana jest na poezji Tarasa Szewczenki i jego poematach o rebelii Krzywonosa. ?ela?niaka i Gonty. W 1902 roku wybucha fala ukrai?skich rozruch?w ch?opskich a? w 400 gminach, zw?aszcza w powiatach: Buczacz, Czortk?w, Zaleszczyki, Trembowla, Tarnopol, Zbara?, Z?ocz?w, Przemy?lany i Kamionka Strumi?owa. Nasila?y si? one g??wnie w okresie sianokos?w i ?niw. Niszczono plony, zabudowania dworskie, wyr?bywano pa?skie lasy itp. Radykalizuje si? ruch studencki i uczni?w wy?szych klas gimnazjalnych. Obok polskich napis?w"Niech ?yje Polska" pojawiaj? si? napisy "Niech ?yje republika Ukrainy" Ta m?odzie? ukrai?ska wychowana jest na wyczynach Iwana Gonty i Maksyma ?ela?niaka, obrazach rzezi na Humaniu, gdzie zgin??o blisko 20 tysi?cy szlachty polskiej, ksi??y i ?yd?w, kt?rzy si? tam schronili,a miasto zosta?o doszcz?tnie obrabowane i spalone. W okrutny spos?b zn?cano si? tak?e nad dzie?mi i kobietami. Iwan Gonta zamordowa? nawet swoje w?asne dzieci zrodzone z matki Polki. Do tych krwawych wydarze? nawi?zuje w swoich poematach ukrai?ski poeta- Taras Szewczenko. W wydanym w 1841 roku s?ynnym poemacie"Hajdamacy"

Machnuw no?om i ditej ne maje, popada?y zarizani. Pochowaty chiba? Ne treba, wony kato?yky

W wolnym t?umaczeniu brzmi to tak: "Zamachn?? si? no?em i dzieci ju? nie ma. Upad?y zar?ni?te. Pochowa? je mo?e ? Nie trzeba, to katolicy." W 1863 roku Paw?o Czubi?skyj, autor s??w hymnu ukrai?skiego "Szcze ne wmer?a Ukraina", napisa? te? zwrotk?: "Na?ywako, ?el?niak i Taras Triasi?o, z domowyny k?yczut na ?wiatoje di?o.(Nalewajko, ?ela?niak, i Taras Triasi?o wzywaj? ze swych trumien do ?wi?tego dzie?a". M?odzie? ukrai?ska by?a zatem ju? w XIX wieku wychowywana w atmosferze aprobaty, niemal glorii rzezi, zanim pojawi? si? w latach 20-tych XX wieku tw?rca ukrai?skiego faszyzmu, nacjonalista Dmytro Doncow. Ju? w lipcu 1848 roku na posiedzeniu unickiej Rady ?wietoruskiej we Lwowie domagano si? usuni?cia Polak?w z Galicji. Za? pismo "Zoria Ha?ycka" poucza?a jak t?pi? "polskich pan?w", mianowicie u?ywa? nale?y pali, dr?g?w, wide?, siekier- w my?l has?a"Za San Lasze bo tu nasze". Powy?sze metody stosowane by?y ju? w czasie I wojny ?wiatowej, a masowo i w szerokim zakresie- podczas II wojny. Eksterminacj? Polak?w na Podolu rozpocz?li banderowcy na wielk? skal? w latach 1943/44. By?y to mordy zaplanowane. Zorganizowane przez najwy?sze czynniki OUN-UPA, S?u?by Bezpeky oraz lokalnych wata?k?w.

Nale?y r?wnie? pami?ta?, ?e nie wszyscy Ukrai?cy mordowali polskich s?siad?w, ?yj?cych pospo?u od wiek?w i z pokolenia na pokolenie. Wielu z nich, nara?aj?c si? na ?mier?, niejednokrotnie nas przechowywa?o i s? na to dowody i ?wiadkowie. Dlatego nale?y si? r?wnie? ho?d tym Ukrai?com, kt?rzy z nara?eniem ?ycia w?asnego i rodziny udzielali Polakom schronienia, pomocy, ostrzegali ich przed gro??cym niebezpiecze?stwem i sami niejednokrotnie p?acili za to najwy?sz? cen?.
Dodane przez piotrwojtowicz dnia sierpie 24 2009 09:54:33
0 Komentarzy · 20826 Czyta · Drukuj
ill titleKomentarze
Brak komentarzy.
ill titleDodaj komentarz
Zaloguj si, eby mc dodawa komentarze.
ill titleOceny
Dodawanie ocen dostpne tylko dla zalogowanych Uytkownikw.

Prosz si zalogowa lub zarejestrowa, eby mc dodawa oceny.

Brak ocen.
Uytkownikw Online
Goci Online: 5
Brak Uytkownikw Online

Zarejestrowanch Uzytkownikw: 11
Najnowszy Uytkownik: marian klosowski
Copyright bazylek© 2009