ill titleTopografia Hanaczowa
PO?O?ENIE ADMINISTRACYJNE

(Dane z 1939 roku) Wie? Hanacz?w administracyjnie nale?a?a do b. gminy Pohorylce, b. powiatu przemy?la?skiego, wchodz?cego w sk?ad b. wojew?dztwa tarnopolskiego. Starosta powiatowym w tym okresie (1939 r. ) by? Mikrowicz (imi? nieznane). Urz?d w?jta gminy sprawowa? W?adys?aw Jag?o, a so?tysem wsi by? Wojciech D?oga. Wie? Hanacz?w by?a jedn? z najwi?kszych wsi b. powiatu przemy?la?skiego i stanowi?a, jak to w?wczas okre?lano, "wysp? polsko?ci", gdy? niemal w 100% mieszka?cy jej byli Polakami. Po?o?ona by?a jakby na cyplu b. wojew?dztwa tarnopolskiego i by?a najbardziej wysuni?t? wsi? na po?udniowy zach?d, granicz?c bezpo?rednio z wsi? Siedliska, nale??c? ju? do "powiatu" bobreckiego, b. wojew?dztwa lwowskiego. Odleg?o?? do Lwowa wynosi?a oko?o 35 km, za? do Tarnopola ponad 100 km.
Chocia? m. Tarnopol by?o stolic? wojew?dztwa, w sk?ad kt?rego wchodzi?a miejscowo?? Hanacz?w, jednak b. niewielu mieszka?c?w mog?o si? poszczyci? cho?by kr?tk? bytno?ci? w Tarnopolu, podczas gdy ka?dy z jej mieszka?c?w, za wyj?tkiem mo?e dzieci, by? kilkana?cie a mo?e nawet setki razy we Lwowie.


TOPOGRAFIA WSI


Opisywana przez nas miejscowo??, w odr??nieniu od wielu bli?szych i dalszych wsi, charakteryzuj?cych si? przewa?nie terenem p?askim, g?sto zabudowanym, bez ?adnych pofa?dowa? i wzniesie?, by?a wsi? o stosunkowo bogatej rze?bie terenu. Dzi?ki temu by?a jakby oaz?, w tym r?wninnym i bezle?nym pejza?u.

Od strony p??nocnej otacza?o wie? wzg?rze "Piaski", za kt?rym znajdowa? si? przysi??ek Zag?ra. Wzg?rze to cz??ciowo by?o pokryte lasem mieszanym z przewag? sosny, dalej przechodz?c w kierunku wschodnim w kompleks le?ny, sk?adaj?cy si? z drzew li?ciastych z przewag? buk?w. Las ten zwany franciszka?skim, ci?gn?? si? a? do s?siedniej wsi, Ha zach?d od wzg?rza "Piaski" nast?powa?o zw??enie, tworz?c w?ski garb, ci?gn?cy si? nieco za drog? prowadz?c? do miejscowo?ci Kurowice, st?d te? t? cz??? wzg?rza nazwano "Kurowick? G?r?". Za tym wzg?rzem znajdowa? si? przysi??ek Podkamienna. Obok przysi??ka Podkamienna, znajdowa?a si? g?ra o okr?g?ym prawie kszta?cie, o ?rednicy oko?o 300 m. G?ra ta nazywa?a si? Kamienn?. By?a ona eksploatowana jako kamienio?om, gdzie wydobywano kamie? budowlany z rodzaju piaskowc?w.

Od strony zachodniej by? teren r?wninny z niewielk? fa?d?, rozpoczynaj?c? si? ko?o drogi, prowadz?cej do Siedlisk (obok cegielni). Fa?da ta biegn?ca w kierunku po?udniowym ko?czy?a si?, jakby zosta?a wch?oni?ta przez Wzg?rze zwane "D?brow?". Wzg?rze "D?browa" ci?gn??o si? na d?ugo?ci oko?o 1 km i os?ania?o cz??ciowo wie? od po?udnia. Pozosta?a cz??? wsi od strony po?udnia przechodzi?a w nizin? a? do m?yna "Kaczora" w Hanacz?wce. Od strony wschodniej oko?o 1 km od wsi ci?gn??o si? pasmo lasu li?ciastego, do kt?rego przylega?y pola uprawne. Oko?o 1,5 km od zabudowa? wiejskich, pola uprawne zw??a?y si? napierane od strony p??nocnej przez las tzw. franciszka?ski, a od strony po?udniowej przez las tzw., hanaczowski. Droga wylotowa, prowadz?ca do Zaciemnego, zwanego potocznie "Przychody", bieg?a ju? w pobli?u tych dw?ch - jak na tamtejsze warunki - kompleks?w le?nych. ) Wie?, w granicach zabudowy, nie mia?a charakteru ani tzw., "ulic?wki", ani zabudowy zwartej, ani te? zabudowy rozproszonej. By? to swoisty konglomerat tych trzech typ?w zagospodarowania przestrzennego. Od strony wschodniej, od gospodarstwa Antoniego Figurskiego, zabudowania by?y usytuowane po jednej stronie drogi. Za? nieco dalej, w kierunku wsi na wysoko?ci gospodarstwa Marcina Nieckarza, zabudowania pojawi?y si? po drugiej stronic drogi. Na wysoko?ci sklepu Hochberga pocz?wszy, pojawi?y si? uliczki boczne z lewej i prawej strony drogi g??wnej i w?a?nie w tym miejscu wyst?pi?o najwi?ksze zag?szczenie, zw?aszcza w tzw. "K?cie".

Bardziej lu?na zabudowa wyst?powa?a ko?o drogi, prowadz?cej wzd?u? p??nocnej pierzei pastwiska (od Skotnika do Albina Dobosza). Typow? "ulic?wk?" by?a cz??? wsi, od strony Hanacz?wki, gdy? pocz?wszy od gospodarstwa "Wo?niaka a? do gospodarstwa Lipnickiego - na przestrzeni oko?o 2 km istnia?a zabudowa zwarta po obu stronach drogi, Spora cz??? gospodarstw le?a?a przy pastwisku zwanym "B?oniem". By?y to gospodarstwa rozproszone. W centralnym punkcie wsi usytuowane by?y obiekty u?yteczno?? publicznej, jak: 2 budynki szkolne, ko?ci??, plebania, ?wietlica, kancelaria gromadzka, remiza stra?acka. W ?rodku wsi by?o pastwisko gromadzkie, zwane "B?oniami". Pastwisko owe zajmowa?o stosunkowo du?? powierzchni?, oko?o 50 morg?w. Wypasano na nim byd?o, konie, a nawet g?si. Op?ata za wypas by?a corocznie ustalano przez zesp?? radnych, reprezentuj?cych wie? Hancz?w w gminie Pohorylce. Wie? by?a zasobna w wod?, a cz?ste posuchy charakterystyczne dla klimatu kontynentalnego nie by?y zmor?, jak w niekt?rych wsiach, gdzie wod? w okresie suszy wo?ono beczkami lub noszono z dalszej odleg?o?ci. Przez ?rodek wsi przep?ywa?y dwa potoki; jeden z nich - wyp?ywaj?cy z lasu "Klus?w", drugi - p?yn?cy z Hanacz?wki. Potoki te by?y zasilane ma?ymi strumyczkami, wyp?ywaj?cymi w samej wsi i z hanaczowskich p?l. Potoki te po po??czeniu si?, p?yn??y w kierunku przysi??ka Podkamienna, przyjmuj?c po drodze dop?yw potoku z Siedlisk. O znaczeniu przep?ywaj?cych potok?w (gospodarczym) nie trzeba wiele m?wi?. Wystarczy powiedzie? tylko, ?e pojono w nich byd?o i konie, po zbudowaniu prowizorycznych tam urz?dzano k?pieliska nie tylko dla dzieci i m?odzie?y. A wreszcie woda porusza?a 3 m?yny wodne, znajduj?ce si? w Hanaczowie. Ha grzbiecie wzg?rza, w pobli?u Hanaczowa, przebiega? dzia? w?d. Wie? posiada?a du?o zieleni, przede wszystkim, dzi?ki du?ej ilo?ci sad?w. Wok?? pastwiska "B?onie" ros?o sporo wierzb pospolitych, kt?rych ga??zie s?u?y?y do uzupe?niania i naprawy p?ot?w chru?cianych. Przy potokach ros?o troch? olch. Spor? p?ache? zieleni stanowi?o pastwisko ?r?dwiejskie. Tak?e k?p? zieleni by? miejscowy cmentarz, usytuowany na wzg?rzu, obok drogi prowadz?cej do przysi??ka Zag?ry.

DROGI WIEJSKIE I POLNE


Drogi wiejskie podzieli? mo?na na 2 rodzaje: drogi przelotowe, drogi dojazdowe do zespo??w gospodarstw lub poszczeg?lnych gospodarstw. Tak? drog? przelotow? Nr 1 by?a droga, rozpoczynaj?ca si? od granicy wsi z Hanacz?wk? (od gospodarstwa Wo?niaka), a? do gospodarstwa Figurskiego, po czym bieg?a dalej, a? na Przychody. Drug?, co do wa?no?ci drog?, by?a droga prowadz?ca od krzy??wki (obok gospodarstwa W?grzyna) do Kurowic. W odleg?o?ci oko?o 2 km od pocz?tku tej drogi le?a? przysi??ek Podkamienna, przez kt?ry dosta? si? by?o mo?na do Podjarkowa i So?owej. Trzeci? z kolei drog? przelotow?, by?a droga, maj?ca sw?j pocz?tek na skrzy?owaniu, obok krzy?a misyjnego i gospodarstwa Nieckarza ("Marka"). Bieg?a ona przez przysi??ek Zag?r? do Stanimierza, a dalej miejscowo?ci Pohorylce, b?d?cej siedzib? gminy zbiorowej. Czwarta droga przelotowa rozpoczyna?a si? r?wnie? od skrzy?owania, jak droga co Stanimierza, lecz bieg?a ona w kierunku zachodnim wzd?u? B?onia, prowadz?c do miejscowo?ci Siedliska. Do dr?g przelotowych o drugorz?dnym znaczeniu, nale?a?a droga prowadz?ca od skrzy?owania (obok gospodarstwa Jakuba Urygi) a? do gospodarstwa R?bisza, a nast?pnie do p?l. Drog? t? mo?na si? by?o dosta? r?wnie? do Siedlisk i Podjarkowa. Pozosta?e drogi b?d? ??czy?y drogi przelotowe, b?d? te? prowadzi?y do poszczeg?lnych gospodarstw.

Wiele gospodarstw nie le?a?o ani przy drogach g??wnych, ani przy drogach dojazdowych. Dojazd co tych gospodarstw by? tylko mo?liwy przez pastwisko gromadzkie, np. w "Dolince" (do Miko?aja Bednarza). Wszystkie drogi w Hanaczowie mia?y nawierzchni? gruntow? nieutwardzon?. Wyj?tek stanowi? odcinek drogi za wsi?, kiedy to za czas?w austriackich utwardzono odcinek drogi na przestrzeni oko?o 1 km. Ten odcinek drogi nie by? konserwowany i niewiele r??ni? si? od pozosta?ych dr?g. Na odcinku od plebani do ko?cio?a (oko?o 200 m) u?o?ono chodnik z p?yt kamiennych. Og??em dr?g w obr?bie zabudowy wsi wraz z drogami prowadz?cymi do przysi??k?w oraz dr?g w samych przysi??kach szacujemy na oko?o 7 km. Tyle samo szacujemy (7 km) dr?g, znajduj?cych si? poza obr?b wsi, lecz w jej granicach administracyjnych. S? to drogi polne.

Skoro ju? jeste?my przy drogach, warto wspomnie? o ich konserwacji. Corocznie, radni z Hanaczowa, rozpisywali tzw., szarwark. Ustalano wi?c, kto i ile dni?wek ma do odrobienia wzgl?dnie do zap?acenia got?wk?. Stosowane by?y nast?puj?ce przeliczniki: dni?wka piesza - 1,50 z? w?z jednokonny + wo?nica (w praktyce nie stosowano) - 3,00 z? w?z dwukonny + wo?nica - 5.00 z?. Szarwark odrabiano w okresach wzgl?dnego luzu, przerwa&nie przed sianokosami i ?niwami. Prace te polega?y na oczyszczeniu row?w, naprawie most?w i przepust?w oraz wyr?wnywaniu nawierzchni przez zasypywaniu jam i wyboj?w. Podobnie jak w miastach ruch pieszy odbywa? si? chodnikami, tak na wsi rol? t? spe?nia?y ?cie?ki. Spe?nia?y one podw?jn? rol?, a mianowicie: skraca?y znacznie odleg?o?ci do dowolnych punkt?w wsi, pozwoli?y unikn?? dreptania po b?ocie i kurzu w okresach szczeg?lnie z?ego stanu dr?g (roztopy i d?ugotrwa?e susze). Sie? ?cie?ek by?a bardzo g?sta w samej wsi. Poza wsi? ?cie?ek by?o mniej i prowadzi?y one do poszczeg?lnych p?l i las?w. ?cie?ki prowadzi?y przewa?nie przez grunty prywatne, cz?sto przez ogrody i podw?rza. By?y to tzw. "?cie?ki zwyczajowe" i cho? nikomu z w?a?cicieli grunt?w, przez kt?re przebiega?y ?cie?ki nie przysz?o do g?owy zabroni? przej?cia, to jeszcze swobodne przechodzenie ?cie?kami by?o chronione prawem.

U wylot?w niekt?rych ?cie?ek spotykano tzw., "prze?azy". By? to rodzaj ogrodzenia (o wys. 50-60 cm), nie stanowi?cego dla doros?ego cz?owieka ?adnej przeszkody, lecz uniemo?liwia?o przej?cie dla byd?a i koni.
?r?d?o: „Dzieje Hanaczowa” Miko?aj Kwa?niewski i Kacper W?grzyn (Luba? 1985r.)
Dodane przez piotrwojtowicz dnia sierpie 24 2009 09:44:32
0 Komentarzy · 14695 Czyta · Drukuj
ill titleKomentarze
Brak komentarzy.
ill titleDodaj komentarz
Zaloguj si, eby mc dodawa komentarze.
ill titleOceny
Dodawanie ocen dostpne tylko dla zalogowanych Uytkownikw.

Prosz si zalogowa lub zarejestrowa, eby mc dodawa oceny.

Brak ocen.
Uytkownikw Online
Goci Online: 2
Brak Uytkownikw Online

Zarejestrowanch Uzytkownikw: 11
Najnowszy Uytkownik: marian klosowski
Copyright bazylek© 2009